RWE 21.4.1988
 
                   Po krachu giełdowym - Popyt na Firmy            
             
                  W pol roku po ubieglorocznym trzesieniu na gieldach nie mozna
            pominac jeszcze jednego nastepstwa; wielkiej fali wykupywania
            jednych firm przez drugie, ktora przetacza sie w Europie i za
            Atlantykiem. To ,ze jedno przedsiebiorstwo kupuje inne jest na
            Zachodzie normalne. Co roku pewna ilosc firm zmienia wlasciciela. 
            Od paru lat jednak tych przypadkow zdarza sie coraz wiecej na
            skutek zanikania przeszkod, ktore wczesniej ograniczaly mozliwosci
            lokowania pieniedzy w dowolnym kraju na swiecie. Czesc tych przesz
            kod stwarzaly panstwa dla ochrony suwerennosci narodowej nad
            gospodarka, lecz od pewnego czasu je zmniejszaja. Czesc przeszkod
            usunely nowoczesne srodki komunikacji. Gospodarka jest coraz
            bardziej systemem swiatowym opartym o rynek miedzynarodowy i
            konkurencje przekraczajajca granice. Firmy dajace sobie rade w
            narodowych zasciankach wpadaja w trudnosci poddane wirom rynku
            swiatowego. By trwac musza rosnac, wiec kupuja inne przedsie
            biorstwa. Jesli im sie to nie udaje gina albo kupuje je ktos inny. 
            Ruch na tym wielkim rynku fabryk,towarzystw i calych grup ekono
            micznych trwa wiec nie od wczoraj, ale krach gieldowy go wzmogl bo
            spadla gwaltownie wartosc niemal wszystkich akcji.W tej sytuacji
            firmy notowane na gieldach, a nie jest to drobnica lecz na ogol
            jednostki duze, czesto perly narodowych ekonomik, ten caly towar
            wiec stal sie nagle tani. Sa to wszystko towarzystwa akcyjne,
            ktorych wlasnosc jest rozproszona w milionach czasteczek zwanych
            akcjami. Kontrole nad takimi firmami przejmuje sie gromadzac te
            czasteczki, glownie przez zakup na gieldzie. Czasami przedsie
            biorstwo godzi sie na to, by je ktos kupil bo ma w tym interes. 
            Wtedy sprawe zalatwia sie po przyjacielsku, przy stole dobrze
            zastawionym. Ale zwykle firmy bardzo sie boja byc kupione, bo wiaze
            sie to na ogol z wielkimi zmianami kadrowymi w dyrekcjach,ze
            zwolnieniami z pracy,ze zmianami w programach produkcyjnych i tak
            dalej. Towarzystwo akcyjne jednak zawsze narazone jest na to,ze
            przejdzie w obce rece wbrew swej woli, bo ktos po prostu zgromadzil
            odpowiednia ilosc jego jak to sie mowi "papierow". Zaczyna sie to
            zwykle dyskretnie i polega na skupowaniu akcji pozadanej firmy za
            posrednictwem maklerow gieldowycyh. Pierwszy sygnal ze jest ona
            przedmiotem czyjegos apetytu to nieoczekiwany wzrost wartosci akcji
            tej firmy. Wkrotce po zalamaniu pazdziernikowym mimo pesymizmu co
            do koniunktury akcje roznych towarzystw zaczely nagle rosnac i to
            byla oznaka ,ze do boju ruszyli tak zwani rajderzy, czyli specja
            lisci w kupowaniu potanialych przedsiebiorstw. Niedlugo potem
            zaczely mnozyc sie tak zwane publiczne oferty kupna w skrocie OPA. 
            Chodzi o to,ze po nabyciu pewnego procentu akcji przedsiebiorstwa
            trzeba zadeklarowac publicznie, czy zamierza sie przejac nad nim
            kontrole, czy nie. Od zgloszenia OPA sprawy rozgrywaja sie po czesci
            jawnie. Ostatnio opinia publiczna na Zachodzie ma wiec okazje
            obserwowac mnostwo istnych bitew miedzy firmami, z ktorych jedne
            atakuje,inne sie bronia a jeszcze inne spiesza na pomoc tej lub
            tamtej stronie. W Europie najglosniejsza jest batalia o Societe
            Generale de Belgique trwajaca od polowy stycznia. Stawka jest
            kontrola nad jedna trzecia gospodarki Belgii. We Francji od polowy
            lutego nie schodzi z dziennikow sprawa czolowego producenta automa
            tyki przemyslowej ,firmy Telemecanique atakowanej przez Schneidera
            ,inna grupe francuska. Dopiero co skonczyla sie tu bitwa o koniak
            Martel ktory dzis juz jest wlasnoscia kanadyjska. Szejk Kuweitu
            ostrzy sobie zeby na niedawno zreprywatyzowana angielska kompanie
            British Petroleum. Znana amerykanska wytwornia opon Firestone
            wpadla ostatnio w rece japonskie. I tak dalej,przykladow jest bez
            liku. Te wydarzenia maja i beda mialy powazne konsekwencje. Krotko
            o niektorych tylko. Po pierwsze wiec run na przedsiebiorstwa, czyli
            inaczej nagly wzrost popytu na ich akcje przyczynil sie w niemalym
            stopniu do ponownego wzrostu notowan na najwazniejszych gieldach a
            wiec i do powstrzymania pesymistycznych przewidywan jesli chodzi o
            przyszlosc tej instytucji, a takze jesli chodzi o koniunkture
            gospodarcza. Skoro bowiem jest tylu chetnych do kupowania firm to
            znaczy,ze z pazdziernikowego zalamania nie wyszli oskubani z pior i
            ze nie przewiduja kryzysu. Ten nawrot optymizmu jednak moze zostac
            zdmuchniety przez kazda nieco czarniejsza wiadomosc na temat
            amerykanskiego budzetu lub handlu zagranicznego. Po drugie fala
            owych OPA oznacza,ze w toku jest ogromny proces restrukturalizacji
            organizacyjnej i wlasnosciowej, ze zachodza wielkie przemieszczenia
            wladzy ekonomicznej, podczas ktorych przegrywaja nie nadazajacy za
            wymaganiami jakie pod adresem zarzadzania stawia wspolczesny rynek
            na ktorym coraz mniej przegrodek narodowych, a wiec coraz wieksze
            prawdopodobienstwo,ze pojawi sie przybysz z daleka i przejmie
            stragan. Budzi to w elitach politycznych obawy o utrate kontroli
            nad narodowym dziedzictwem gospodarczym i pokusy, a nawet  proby
            zwiekszenia ingerencji panstwa w procesy na rynku kapitalowym. Sa
            wiec one testem na to jak gleboko zakorzenily sie idee liberalizmu
            gospodarczego wsrod politykow, ale rowniez wsrod przedsiebiorcow bo
            i z tej strony slychac nawolywania o panstwowa ochrone przed
            wykupywaniem z zaskoczenia. Dotyka ono moze nawet czesciej firmy
            dobrze stojace i wywraca panujacy tam porzadek, jest wiec jakims
            problem do rozwiazania.
            Obecna fala OPA wreszcie zagraza powaznie idei tak zwanego kapita
            lizmu ludowego to znaczy pomyslowi polegajacemu na tym, by jaknaj
            wieksza czesc akcji przedsiebiorstw rozprowadzic wsrod pracownikow
            i wsrod szerokiej publicznosci przyblizajac ja w ten sposob do
            takiego patrzenia na gospodarke jakim jest patrzenie wlasciciela.
            Pierwszym ciosem dla tej idei byla ubiegloroczna panika gieldowa
            podczas ktorej znaczna czesc drobnych ciulaczy pozbyla sie akcji i
            wrocila do kas oszczednosciowych oraz bankow.W nastepnych miesia
            cach akcje przedsiebiorstw, ktore staly sie przedmiotem ofert kupna
            poszly gwaltownie w gore w skutek prawdziwego wyszarpywania ich
            sobie przez walczace strony. Stworzylo to drobnym posiadaczom
            okazje do wycofanie sie z gieldy z niemalym zyskiem co tez wielu
            zrobilo. Akcje wspomnianego Societe Generale de Belgique jeszcze
            niedawno rozproszone w rekach setek tysiecy akcjonariuszy dzis sa w
            rekach dwu wrogich koalicji. Nastapila wiec gwaltowna zmiana
            charakteru akcjonariatu i tak sie dzieje w przypadku wielu przesie
            biorstw. Oznaczac to moze ewolucje w kierunku systemu dajacego
            glowna wladze nad firmami posiadaczom duzych pieniedzy nie tyle z
            uszczerbkiem dla drobnego akcjonariatu ,ktory nigdy nie mial wplywu
            na "swoje" przedsiebiorstwa ile dla menagerow z nominacji, ktorym
            ow kapitalizm ludowy dawal duza swobode.
                  Sartrouville 21.04.1988 r.
                                   Waldemar Kuczynski